Zaskakujący sondaż o 800 plus. Polacy wolą cięcia wydatków niż nowe podatki
W najnowszym sondażu IBRiS dla „Rzeczpospolitej” aż 39,2 proc. Polaków uznało ograniczenie wydatków socjalnych za główny sposób na walkę z rosnącym deficytem państwa. Choć rząd oficjalnie deklaruje utrzymanie kluczowych programów wsparcia, rosnąca presja fiskalna sprawia, że dyskusja o racjonalizacji transferów takich jak 800 plus staje się jednym z wiodących tematów debaty publicznej.
W skrócie:
- 39,2 proc. ankietowanych uważa, że rząd w pierwszej kolejności powinien zredukować wydatki socjalne, by ograniczyć deficyt.
- Wyższe podatki popiera niespełna co piąty badany (19,7 proc.), a redukcję nakładów na obronność – 16,8 proc.
- Zmniejszenie świadczeń socjalnych zyskało zbliżone poparcie zarówno wśród wyborców koalicji rządzącej (40,8 proc.), jak i opozycji (35,7 proc.).
- Dalsze zadłużanie państwa to najmniej popularny scenariusz – za pożyczaniem brakujących środków opowiedziało się zaledwie 7 proc. respondentów.
Spis treści
Kwestia finansowania programów socjalnych wraca na czoło dyskusji o stanie kasy państwowej. Z najnowszego badania zrealizowanego przez Instytut Badań Rynkowych i Społecznych (IBRiS) na zlecenie „Rzeczpospolitej” wynika, że największa grupa Polaków upatruje ratunku dla finansów publicznych w ograniczeniu świadczeń socjalnych.
Na pytanie o priorytetowe działania rządu w celu redukcji deficytu, 39,2 proc. respondentów wskazało redukcję wydatków na cele socjalne. Opcja ta wyraźnie wyprzedziła pozostałe scenariusze, w tym podwyżki danin publicznych czy cięcia w innych kluczowych obszarach państwa.
Zanim politycy zdecydują o wydatkach, zadbaj o własny budżet i sprawdź nasz ranking kont osobistych, aby uniknąć zbędnych opłat.
Polacy wolą ograniczenie zasiłków niż wyższe podatki
Zestawienie odpowiedzi pokazuje wyraźną niechęć społeczeństwa do sięgania głębiej do kieszeni podatników w formule bezpośredniej. Podczas gdy redukcja transferów zyskała niemal 40-procentowe poparcie, podniesienie podatków wybrało jedynie 19,7 proc. ankietowanych.
Jeszcze mniej osób widzi przestrzeń do kompromisów w obszarze bezpieczeństwa narodowego – zmniejszenie wydatków na zbrojenia popiera 16,8 proc. uczestników badania. Z kolei scenariusz polegający na dalszym powiększaniu długu i zaciąganiu kolejnych pożyczek przez Skarb Państwa zyskał aprobatę zaledwie 7 proc. badanych. Aż 31,8 proc. respondentów nie miało sprecyzowanego zdania w tej kwestii.
Przeczytaj: Szybsze 800 zł z ZUS na koncie. Zobacz, kiedy dostaniesz przelew we wrześniu
Rzadka zgodność ponad podziałami politycznymi
Najbardziej wymownym elementem badania są preferencje poszczególnych elektoratów. Oczekiwanie przeglądu polityki socjalnej nie jest domeną wyłącznie jednej strony sceny politycznej. Wśród sympatyków koalicji rządzącej (KO, Lewica, PSL, Polska 2050) za ograniczeniem wydatków socjalnych opowiedziało się 40,8 proc. osób. Równocześnie niemal tyle samo (40,0 proc.) z nich dopuszcza podwyżki podatków, a 23,3 proc. nie potrafiło zająć stanowiska.
Z kolei po stronie wyborców partii opozycyjnych (PiS, Razem, Konfederacja, KKP) zmniejszenie wydatków socjalnych popiera 35,7 proc. pytanych. W tej grupie cięcia w zbrojeniówce wskazało 18,0 proc., natomiast 35,5 proc. nie miało wyrobionej opinii.
Wśród osób niezdecydowanych oraz niebiorących udziału w wyborach odsetek zwolenników dyscypliny w wydatkach socjalnych okazał się najwyższy i wyniósł 42,3 proc., przy 22,1 proc. głosów za ograniczeniem nakładów na armię.
Skąd rosnąca presja na wydatki socjalne państwa?
Popularność postulatu wstrzemięźliwości budżetowej wiąże się bezpośrednio ze skalą wyzwań makroekonomicznych, przed którymi stoi Polska. Procedura nadmiernego deficytu prowadzona przez Komisję Europejską oraz rosnące koszty obsługi długu zmuszają decydentów do poszukiwania oszczędności w strukturze wydatkowej. Sam program „Rodzina 800 plus” pochłania rocznie z budżetu państwa ponad 64 miliardy złotych.
Ekonomiści od miesięcy zwracają uwagę, że bez weryfikacji kryteriów przyznawania powszechnych transferów – na przykład poprzez wprowadzenie progów dochodowych lub powiązanie części świadczeń z aktywnością zawodową – utrzymanie równowagi finansowej przy jednoczesnym finansowaniu bezprecedensowych zakupów obronnych będzie niezwykle trudne. Sondaż IBRiS dowodzi, że świadomość tego dylematu staje się powszechna również wśród obywateli.
Warto wiedzieć: Koniec 800 plus z ZUS? Bon 100 tys. zł dostaną tylko niektórzy
Co wyniki sondażu oznaczają dla świadczeniobiorców?
W perspektywie najbliższych miesięcy beneficjenci programów wsparcia nie muszą obawiać się natychmiastowych zmian w wypłatach, gdyż realizacja budżetu opiera się na uchwalonych ustawach. Niemniej jednak rosnące przyzwolenie społeczne na redukcję transferów może otworzyć drogę do systemowych korekt w kolejnych latach – przede wszystkim w kierunku ściślejszego celowania pomocy do rodzin o najniższych dochodach.
Osoby opierające domowe bezpieczeństwo finansowe na comiesięcznych zasiłkach powinny bacznie śledzić rządowe plany fiskalne i średniookresowe plany budżetowe przesyłane do Brukseli, ponieważ to tam zapadną wiążące decyzje o tempie i strukturze konsolidacji finansów publicznych.
Badanie IBRiS dla „Rzeczpospolitej” zostało zrealizowane w dniach 4–5 września 2026 roku metodą telefonicznych, standaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo (CATI) na ogólnopolskiej, reprezentatywnej próbie 1068 dorosłych Polaków.
Oficjalne źródło informacji: Sondaż Instytutu Badań Rynkowych i Społecznych (IBRiS) dla dziennika „Rzeczpospolita”.
