System kaucyjny do poprawki. Resort klimatu podał termin zmian
Pierwszy pełny sezon letni z ogólnokrajowym systemem kaucyjnym obnażył wąskie gardła logistyczne, z którymi na co dzień zderzali się klienci oraz właściciele sklepów. Ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska zapowiedziała na przełomie września i października pilne spotkanie z operatorami, aby wyznaczyć nowe cele i usprawnić odbiór opakowań. Jeszcze tej jesieni rząd przedstawi też rozwiązania dotyczące włączenia do zbiórki kolejnych opakowań, w tym małych butelek szklanych po alkoholu.
W skrócie:
- Od startu systemu w październiku 2025 r. do końca lipca 2026 r. Polacy oddali ponad 3,2 mld opakowań z kaucją, w tym rekordowe 900 mln sztuk w samym lipcu.
- Na przełomie września i października 2026 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska spotka się z operatorami, aby rozwiązać problemy z przepełnionymi butelkomatami i odbiorem surowca.
- Jesienią 2026 r. resort przedstawi propozycje rozszerzenia systemu, m.in. o jednorazowe butelki szklane, w tym tzw. małpki.
- Obowiązujące stawki kaucji wynoszą niezmiennie 50 groszy za butelki plastikowe (do 3 l) i puszki metalowe (do 1 l) oraz 1 zł za szklane butelki wielokrotnego użytku (do 1,5 l).
Spis treści
Wakacje 2026 roku były pierwszym tak intensywnym sprawdzianem dla polskiego systemu kaucyjnego. Gorące miesiące oznaczały gwałtowny wzrost sprzedaży wody, napojów gazowanych oraz piwa, co natychmiast przełożyło się na gigantyczną liczbę zwracanych opakowań. Dane Ministerstwa Klimatu i Środowiska potwierdzają ogromną skalę: od października 2025 roku do końca lipca 2026 roku zebrano 3,2 mld butelek i puszek, z czego aż 900 mln trafiło do punktów zbiórki w samym tylko lipcu.
Za imponującymi liczbami poszły jednak realne kłopoty w punktach handlowych. Konsumenci w całym kraju regularnie napotykali przepełnione automaty, awarie czytników kodów kreskowych oraz kolejki do ręcznych punktów zbiórki w mniejszych placówkach.
Zmiany w logistyce: system ma służyć ludziom
Podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu szefowa resortu klimatu Paulina Hennig-Kloska odniosła się bezpośrednio do sygnałów płynących od zirytowanych konsumentów i handlowców. Zapowiedziała, że na przełomie września i października 2026 roku odbędzie się spotkanie z operatorami systemu, którego głównym celem będzie wyeliminowanie zatorów.
– System musi służyć dla ludzi, a nie ludzie być dla systemu – podkreśliła ministra, wskazując, że priorytetem na najbliższe miesiące staje się usprawnienie logistyki odbioru zebranych odpadów ze sklepów.
W Polsce funkcjonuje obecnie ponad 60 tysięcy punktów zbiórki, z czego około 17,5 tysiąca to automaty kaucyjne. W wielu mniejszych miejscowościach oraz mniejszych sklepach brak częstego odbioru sprasowanych odpadów przez operatorów paraliżował zaplecza magazynowe, zmuszając obsługę do czasowego wstrzymywania przyjmowania butelek.
Przeczytaj też: Wrzucasz je do kosza? Z Twojego portfela znika 13,50 zł co miesiąc
Kaucja za „małpki”? Jesienią poznamy projekt rozszerzenia
Usprawnienie działania istniejących punktów to tylko część planu. Drugim filarem zapowiadanych działań jest włączenie do obiegu opakowań, które obecnie wciąż lądują w tradycyjnych koszach miejskich lub przydrożnych rowach.
Szefowa MKiŚ zadeklarowała, że jesienią 2026 roku resort przedstawi propozycje legislacyjne rozszerzające system kaucyjny. Od miesięcy eksperci oraz samorządy apelowały o objęcie kaucją jednorazowych butelek szklanych o małych pojemnościach (100 ml i 200 ml), powszechnie nazywanych małpkami. Dotychczasowe wyłączenie tych butelek z kaucji było jednym z najczęściej krytykowanych kompromisów przy tworzeniu pierwotnych przepisów.
Jeśli projekt wejdzie w życie, do ceny popularnych napojów spirytusowych w małych butelkach zostanie doliczona kaucja, którą odzyskamy dopiero po oddaniu nienaruszonego szkła do punktu zbiórki.
Jak dziś odzyskać kaucję i nie stracić pieniędzy przy kasie?
Dla domowych budżetów system kaucyjny oznacza zamrożenie konkretnych kwot przy każdych większych zakupach spożywczych. Przy zakupie zgrzewki wody i kilku puszek napoju kwota kaucji na jednym paragonie może wynieść od kilkunastu do kilkudziesięciu złotych. Aby pieniądze nie przepadły, warto pamiętać o podstawowych zasadach, które decydują o przyjęciu opakowania przez automat:
- Butelki plastikowe (do 3 litrów) oraz puszki metalowe (do 1 litra) – kaucja wynosi 50 groszy za sztukę. Opakowanie nie może być zgniecione, a etykieta z kodem kreskowym i znakiem kaucji musi być czytelna.
- Butelki szklane wielokrotnego użytku (do 1,5 litra) – kaucja wynosi 1 złoty. Dotyczy to głównie tradycyjnych butelek piwnych objętych systemem.
- Brak konieczności posiadania paragonu – prawo gwarantuje zwrot kaucji bez okazywania dowodu zakupu w każdym punkcie uczestniczącym w systemie.
Wszystkie sklepy o powierzchni powyżej 200 metrów kwadratowych mają ustawowy obowiązek pobierania kaucji oraz przyjmowania pustych opakowań. Mniejsze placówki mogą przystąpić do zbiórki dobrowolnie, choć kaucję przy sprzedaży napojów pobierać muszą zawsze.
Zapowiadane na przełom września i października rozmowy resortu z operatorami mają przynieść konkretny harmonogram wdrożenia poprawek technicznych, tak aby zwrot pieniędzy za kaucję nie wiązał się ze staniem w kolejce do zablokowanego urządzenia.
Sprawdź koniecznie: Zamiast wyrzucać plastik, odbierz rabat w Lidlu i Biedronce. Uważaj na te błędy przy kasie!
Oficjalne źródło informacji: PAP
