Tyle kosztują trzynastki wysyłane za granicę. Do kogo trafia najwięcej?
Do emerytów i rencistów mieszkających na stałe poza Polską trafia rocznie ponad 100 tysięcy trzynastych i czternastych emerytur. W Sejmie padły oficjalne dane dotyczące kierunków i skali zagranicznych wypłat. Sprawdziliśmy, ile z 26 miliardów złotych przeznaczanych na te programy rzeczywiście opuszcza polski budżet i które kraje dominują w zestawieniu.
W skrócie:
- ZUS i polski budżet wypłacają rocznie 107 tys. trzynastek oraz 101 tys. czternastek osobom mieszkającym na stałe poza granicami kraju.
- Najwięcej pieniędzy trafia do dawnych ośrodków polskiej emigracji: Kanady (15 tys. wypłat), USA (11 tys.), Australii (9 tys.) i Wielkiej Brytanii (5 tys.).
- Roczny koszt zagranicznych trzynastek i czternastek to około 400 mln zł, co stanowi zaledwie ok. 1,5 proc. całego budżetu obu programów (26 mld zł).
- Transfery na Białoruś i Ukrainę to łącznie jedynie 1 procent całej puli środków wysyłanych za granicę.
Spis treści
Kwestia wypłaty dodatkowych świadczeń emerytalnych osobom, które nie mieszkają w Polsce, regularnie wywołuje emocje w debacie publicznej. W Sejmie przedstawiono szczegółowe dane dotyczące skali tego zjawiska. Informacje przekazał wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej Sebastian Gajewski w odpowiedzi na pytania poselskie.
Z przedstawionych statystyk wynika, że skala zagranicznych wypłat jest precyzyjnie policzona, a zdecydowana większość środków wcale nie trafia do krajów sąsiednich, lecz za ocean.
Ile trzynastek i czternastek płynie poza Polskę? Oficjalne statystyki rządu
Według danych resortu rodziny poza Polskę trafia obecnie:
- 107 tysięcy trzynastych emerytur,
- 101 tysięcy czternastych emerytur.
W skali całego kraju roczny koszt wypłaty 13. emerytury wynosi około 17 miliardów złotych, z kolei na 14. emeryturę przeznaczanych jest około 9 miliardów złotych. Oznacza to, że łączne roczne obciążenie z tytułu obu dodatków sięga 26 miliardów złotych.
Wiceminister Sebastian Gajewski podkreślił przy tym kluczowy fakt finansowy: pieniądze na trzynastki i czternastki nie pochodzą ze składek zgromadzonych w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS), lecz są w całości finansowane bezpośrednio z budżetu państwa.
W 2026 roku trzynasta emerytura wypłacona w kwietniu wyniosła 1978 zł brutto. Tyle samo wyniosła pełna czternasta emerytura wypłacana we wrześniu, przy czym w jej przypadku obowiązywał próg dochodowy na poziomie 2900 zł brutto z zasadą „złotówka za złotówkę”.
Sprawdź też: Wiek emerytalny 68 lat w Polsce? Wiadomo, co z przepisami od 2027 roku
Gdzie trafiają pieniądze? Na liście dominuje dawna polska emigracja
Największe kontrowersje w dyskusjach publicznych budziły domysły, do jakich państw odpływają środki z polskich podatków. Rządowe dane jednoznacznie pokazują, że głównymi beneficjentami są przedstawiciele tradycyjnej polonijnej emigracji zarobkowej i politycznej z minionych dekad.
Najwięcej świadczeń trafia do Polaków w następujących krajach:
- Kanada: 15 tys. wypłat,
- Stany Zjednoczone: 11 tys. wypłat,
- Australia: 9 tys. wypłat,
- Wielka Brytania: 5 tys. wypłat.
W debacie publicznej często pojawiały się pytania o transfery na Wschód. Dane ministerstwa pokazują jednak znikomą skalę takich wypłat w ogólnej strukturze:
- na Białoruś trafia zaledwie 1 promil (0,1 proc.) kwoty wypłat transferowanych za granicę,
- na Ukrainę trafia 9 promili (0,9 proc.) zagranicznej puli.
Oznacza to, że oba te kierunki odpowiadają łącznie za zaledwie 1 procent sumy, jaka z tytułu trzynastek i czternastek jest przesyłana poza Polskę.
Jaki jest realny koszt wypłat za granicę? Własne wyliczenie
Aby zrozumieć, co te liczby oznaczają dla budżetu państwa, zestawiliśmy dane jednostkowe z ogólną pulą wydatków na dodatkowe emerytury.
Przy stawce 1978 zł brutto:
- 107 tysięcy trzynastek za granicą oznacza koszt rzędu 211,6 mln zł,
- 101 tysięcy czternastek (przy założeniu wypłaty pełnej lub zbliżonej kwoty) to koszt w granicach 190–200 mln zł.
Łącznie poza granice Polski trafia z tego tytułu około 400–410 milionów złotych rocznie.
Gdy porównamy tę kwotę z łącznym budżetem obu programów (26 miliardów złotych), okazuje się, że transfery zagraniczne stanowią zaledwie około 1,5–1,6 proc. wszystkich wydatkowanych środków. Ponad 98 procent pieniędzy z trzynastek i czternastek zostaje u seniorów mieszkających i wydających pieniądze w Polsce.
Warto wiedzieć: ZUS wydał komunikat o dodatku do emerytury. Sprawdziliśmy, kto traci pieniądze
Dlaczego emeryci za granicą dostają trzynastki i czternastki? Zasady prawa
Wypłata dodatkowych świadczeń osobom mieszkającym poza krajem nie jest uznaniową decyzją urzędników, lecz bezpośrednią konsekwencją obowiązujących przepisów oraz umów międzynarodowych.
Trzynastka przysługuje z mocy ustawy każdemu, kto na dzień 31 marca ma ustalone prawo do wypłaty polskiej emerytury lub renty. Nie ma przy tym znaczenia miejsce stałego zamieszkania.
Jeżeli obywatel pracował w Polsce i wypracował prawo do polskiego świadczenia (choćby częściowego, na zasadzie unijnej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub umów dwustronnych np. z USA czy Kanadą), ZUS ma prawny obowiązek wypłacenia mu należnych dodatków.
Podczas dyskusji w Sejmie pojawiły się propozycje posłów Konfederacji, by ograniczyć wypłaty wyłącznie do osób, które w polskim FUS odłożyły składki równe minimum 25-krotności minimalnego wynagrodzenia.
Przedstawiciele rządu wskazali jednak, że ustawy wprowadzające oba świadczenia (odpowiednio w 2020 i 2023 roku) nie zawierały takich ograniczeń, a odbieranie praw nabytych rodziłoby poważne ryzyko niezgodności z Konstytucją oraz międzynarodowymi umowami o zabezpieczeniu społecznym.
Oficjalne źródło informacji: Wypowiedź wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej Sebastiana Gajewskiego w Sejmie RP z dnia 6 listopada 2026 r. (relacja Polskiej Agencji Prasowej).
Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi wiadomościami?
dodaj zgarnijpremie.pl do preferowanych źródeł w Google
