ZUS sam pobierze dane z rejestrów. Nowe ułatwienia przy wypłacie zasiłków
Od 24 października obowiązują nowe przepisy Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które ograniczają liczbę dokumentów wymaganych do wypłaty zasiłków chorobowych i macierzyńskich. Zakład Ubezpieczeń Społecznych sam pobierze kluczowe dane z rejestrów państwowych, a przedsiębiorcy i młodzi rodzice nie będą musieli dostarczać części dotychczasowych zaświadczeń. Dla ubezpieczonych oznacza to mniej formalności i krótszą drogę do otrzymania pieniędzy.
W skrócie:
- ZUS samodzielnie pobiera dane o narodzinach dziecka z elektronicznego rejestru stanu cywilnego, co eliminuje konieczność składania papierowego odpisu skróconego aktu urodzenia.
- Przedsiębiorcy, osoby współpracujące i duchowni zostali zwolnieni z obowiązku składania zaświadczenia Z-3b w procedurach zasiłkowych objętych nowelizacją.
- Matka rezygnująca z części zasiłku macierzyńskiego nie musi już składać pisemnego oświadczenia o tym, czy ojciec dziecka przejmie świadczenie.
- Zniesiono wymóg urzędowej transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa i zgonu przy wnioskowaniu o świadczenia chorobowe.
Spis treści
- Co dokładnie zmieniło się w przepisach od 24 października
- Koniec z papierowym aktem urodzenia przy zasiłku macierzyńskim
- Mniej biurokracji dla przedsiębiorców i rezygnacja z zaświadczenia Z-3b
- Rezygnacja z części zasiłku przez matkę bez zbędnych oświadczeń
- Co nowe procedury oznaczają w praktyce dla domowego portfela
Co dokładnie zmieniło się w przepisach od 24 października
24 października weszło w życie rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które gruntownie porządkuje listę dokumentów wymaganych do przyznania i wypłaty świadczeń z ubezpieczenia chorobowego oraz macierzyńskiego. Dokument został opublikowany w Dzienniku Ustaw 9 października i po upływie 14-dniowego vacatio legis stał się wiążącym prawem.
Głównym celem reformy jest likwidacja sytuacji, w której ubezpieczony musiał występować do jednego urzędu po papierowy dokument tylko po to, by zanieść go do ZUS. Nowe regulacje wprowadzają bezpośrednią wymianę danych między systemami publicznymi.
Oto kluczowe punkty, w których formalności zostały zredukowane do zera:
- Odpisy aktów urodzenia: ZUS pozyskuje je bezpośrednio z elektronicznego rejestru stanu cywilnego.
- Zagraniczne dokumenty stanu cywilnego: w sprawach o świadczenia chorobowe nie jest już wymagana ich kosztowna i czasochłonna transkrypcja w polskim urzędzie.
- Zaświadczenie Z-3b: osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą nie muszą go przedkładać przy zmianach w pobieraniu zasiłku macierzyńskiego.
- Oświadczenia rodziców: uproszczono zasady rezygnacji ze świadczenia przez matkę na rzecz ojca.
Warto dodać, że jeden z przepisów rozporządzenia – paragraf 39, dotyczący pełnej integracji systemów teleinformatycznych przy obsłudze e-zwolnień – wejdzie w życie z dłuższym, 12-miesięcznym okresem przejściowym, czyli 10 października 2027 r.
Sprawdź też: Zmiana konta do wypłaty 800 plus. ZUS ma na wniosek aż 30 dni
Koniec z papierowym aktem urodzenia przy zasiłku macierzyńskim
Do tej pory rodzice ubiegający się o zasiłek macierzyński wypłacany bezpośrednio przez ZUS (co dotyczy m.in. pracowników małych firm zatrudniających do 20 osób, zleceniobiorców czy osób na samozatrudnieniu) musieli pamiętać o dołączeniu papierowego odpisu skróconego aktu urodzenia dziecka.
Często wiązało się to z wizytą w Urzędzie Stanu Cywilnego lub oczekiwaniem na doręczenie odpisu drogą pocztową. Brak tego załącznika wstrzymywał wszczęcie wypłaty pieniędzy.
Od 24 października obowiązek ten całkowicie znika. Zakład Ubezpieczeń Społecznych został zobowiązany do samodzielnego pobierania informacji o narodzinach dziecka z centralnego Rejestru Stanu Cywilnego. Dla świeżo upieczonych rodziców oznacza to jedną wizytę w urzędzie mniej i brak konieczności pilnowania papierowych załączników w pierwszych tygodniach życia dziecka.
Dodatkowym ułatwieniem objęto osoby posiadające zagraniczne akty małżeństwa lub zgonu. Przy ubieganiu się o świadczenia z ubezpieczenia chorobowego ZUS nie może już żądać ich wcześniejszej transkrypcji (czyli wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego), co dotychczas generowało opłaty skarbowe i wydłużało proces o wiele tygodni.
Mniej biurokracji dla przedsiębiorców i rezygnacja z zaświadczenia Z-3b
Istotną ulgę odczują osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą (JDG), osoby z nimi współpracujące oraz duchowni. Do 23 października przedsiębiorca starający się o zasiłek musiał wypełniać szczegółowe zaświadczenie płatnika składek na formularzu Z-3b.
Dla samozatrudnionych formularz ten był uciążliwy, ponieważ wymagał ręcznego wpisywania danych o opłaconych składkach, numerach kont i okresach ubezpieczenia – czyli informacji, którymi ZUS dysponuje w swoich bazach na koncie płatnika. Nowe przepisy znoszą obowiązek składania Z-3b w procedurach związanych z zasiłkami macierzyńskimi, co wyraźnie odciąża przedsiębiorców od zbędnej papierologii.
Porównanie procedury: przed i po 24 października
| Obszar | Zasady do 23 października | Zasady od 24 października |
|---|---|---|
| Akt urodzenia dziecka | Konieczność złożenia papierowego odpisu w ZUS | ZUS pobiera dane cyfrowo z rejestru PESEL / stanu cywilnego |
| Przedsiębiorca w ZUS | Obowiązkowe składanie formularza Z-3b | Zniesienie wymogu składania Z-3b w opisywanych przypadkach |
| Rezygnacja z zasiłku przez matkę | Wymóg formalnego oświadczenia o planach ojca | Brak konieczności składania takiego oświadczenia |
| Zagraniczne akty zgonu/małżeństwa | Wymagana transkrypcja do polskich ksiąg | ZUS weryfikuje dokumenty bez żądania transkrypcji |
Rezygnacja z części zasiłku przez matkę bez zbędnych oświadczeń
Nowelizacja naprawia także uciążliwy absurd proceduralny w sytuacji, gdy ubezpieczona matka decyduje się na wcześniejszy powrót do pracy i rezygnuje z dalszego pobierania zasiłku macierzyńskiego.
W starym stanie prawnym kobieta składająca wniosek o przerwanie wypłaty świadczenia musiała złożyć formalne oświadczenie informujące, czy ubezpieczony ojciec dziecka zamierza skorzystać z przysługującego mu prawa do pozostałej puli zasiłku.
Od 24 października ten wymóg został zniesiony. Matka informuje jedynie o własnej decyzji zaprzestania pobierania świadczenia. ZUS nie uzależnia przyjęcia wniosku od deklaracji drugiego rodzica – jeśli ojciec zdecyduje się na przejęcie opieki, złoży własny wniosek we właściwym dla siebie terminie.
Warto wiedzieć: ZUS trzyma pieniądze po Twoich bliskich. Zobacz, jak w kilku krokach odebrać środki z subkonta
Co nowe procedury oznaczają w praktyce dla domowego portfela
Choć zmiany mają charakter proceduralny, bezpośrednio przekładają się na finanse osobiste ubezpieczonych:
- Szybsza wypłata środków: Dotychczas najczęstszą przyczyną opóźnień w przelewach z ZUS były braki formalne – niekompletny wniosek, brak odpisu aktu urodzenia lub pomyłka w zaświadczeniu Z-3b wstrzymywały bieg 30-dniowego terminu na wypłatę świadczenia. Automatyczny transfer danych eliminuje to wąskie gardło.
- Brak opłat urzędowych: Brak konieczności transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego pozwala zaoszczędzić opłatę skarbową (50 zł za każdy wpis) oraz koszty ewentualnych tłumaczeń przysięgłych wymaganych do celów ewidencyjnych.
- Mniejsze ryzyko luki finansowej: Dla młodych rodziców i przedsiębiorców każda zwłoka w wypłacie zasiłku oznacza konieczność korzystania z oszczędności lub finansowania bieżących rachunków z karty kredytowej. Usunięcie papierowych barier ułatwia zachowanie płynności finansowej po narodzinach dziecka lub w czasie choroby.
Nowe przepisy nie zmieniają wysokości samych świadczeń (stawki procentowe zasiłku chorobowego i macierzyńskiego pozostają na dotychczasowym poziomie), ale sprawiają, że należne pieniądze trafiają na konto bankowe bez konieczności walki z urzędową biurokracją.
Oficjalne źródło informacji: Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 września 2026 r. w sprawie zakresu danych o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa lub ich wysokość oraz dokumentów niezbędnych do przyznania i wypłaty tych zasiłków (Dz.U. z 2026 r. poz. 1478, publikacja 9 października 2026 r.).
Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi wiadomościami?
dodaj zgarnijpremie.pl do preferowanych źródeł w Google
