Od tej kwoty sprzedawca spisze Twój PESEL. Zmiana od 2027 roku
Od 10 lipca 2027 roku w całej Unii Europejskiej wejdą w życie restrykcyjne przepisy rozporządzenia AMLR (Anti-Money Laundering Regulation). Przy transakcjach o wartości równej lub przekraczającej 10 tysięcy euro – czyli około 43,8 tysiąca złotych – kupujący będzie musiał wylegitymować się dowodem tożsamości i podać numer PESEL. Wbrew krążącym w sieci nagłówkom nie oznacza to jednak weryfikacji przy codziennych zakupach spożywczych. Nowe obowiązki uderzą w konkretne sektory handlu towarami luksusowymi, a próby ominięcia procedury przez dzielenie płatności okażą się bezskuteczne.
W skrócie:
- Nowe unijne rozporządzenie AMLR zacznie obowiązywać od 10 lipca 2027 roku we wszystkich krajach UE.
- Obowiązkowa weryfikacja tożsamości (okazanie dokumentu i podanie PESEL-u) obejmie transakcje od 10 000 euro (ok. 43,8 tys. zł).
- Zmiany dotyczą sprzedawców dóbr luksusowych: dealerów aut, jubilerów, domów aukcyjnych oraz pośredników nieruchomości i jachtów.
- Dzielenie rachunku na transakcje cząstkowe nie zadziała – powiązane płatności będą sumowane przez sprzedawców.
Spis treści
Informacja o planowanym wymogu podawania numeru PESEL przy kasach wywołała w ostatnich dniach spore poruszenie. Część internetowych doniesień sugeruje, że od 2027 roku urzędnicy będą zaglądać w każdy paragon, a obywatele stracą resztki prywatności podczas standardowych wizyt w marketach czy sklepach z elektroniką. Rzeczywistość prawna wygląda jednak zupełnie inaczej.
Zmiany wynikają z przyjętego przez Unię Europejską pakietu przeciwdziałania praniu pieniędzy, a dokładnie rozporządzenia AMLR (Anti-Money Laundering Regulation – Rozporządzenie UE 2024/1624). Unijne prawo wchodzi w życie z długim, 3-letnim okresem przejściowym i zacznie obowiązywać dokładnie 10 lipca 2027 roku. Obejmie całą wspólnotę, w tym Polskę, wprowadzając jednolity rygor dla transakcji o wysokiej wartości.
Czego dokładnie dotyczą nowe przepisy unijne od lipca 2027 roku?
Głównym celem rozporządzenia AMLR jest uszczelnienie europejskiego systemu finansowego i odcięcie przestępcom możliwości legalizacji majątku poprzez anonimowy zakup drogich aktywów. Bruksela uznała, że dotychczasowe luki w poszczególnych krajach członkowskich pozwalały na zbyt swobodne obracanie wielkimi sumami bez pozostawiania śladu tożsamości nabywcy.
Od 10 lipca 2027 roku sprzedawcy wybranych kategorii towarów zostaną oficjalnie włączeni w poczet tzw. instytucji obowiązanych. Nałożony zostanie na nich wymóg stosowania procedury Customer Due Diligence (CDD), czyli należytej staranności wobec klienta. W praktyce oznacza to obowiązek zweryfikowania, z kim przedsiębiorca ma do czynienia, zanim przyjmie zapłatę i wyda towar.
Podstawowym elementem procedury CDD jest spisanie danych z dokumentu tożsamości: imienia, nazwiska, obywatelstwa oraz krajowego numeru identyfikacyjnego, którym w Polsce jest numer PESEL.
Sprawdź też: Jak zastrzec numer PESEL i po co to robić? Instrukcja krok po kroku
Kiedy sprzedawca poprosi o dowód i PESEL? Konkretne branże i próg kwotowy
Kluczowy dla konsumentów jest ustalony próg kwotowy. Obowiązek weryfikacji tożsamości nie dotyczy drobnych ani przeciętnych zakupów. Mechanizm uruchomi się dopiero wtedy, gdy wartość pojedynczej transakcji wyniesie co najmniej 10 000 euro (lub równowartość tej kwoty w walucie krajowej, co przy obecnym kursie odpowiada około 43 500 – 43 800 zł).
Co równie istotne, przepis nie obejmie wszystkich sklepów. Obowiązek identyfikacji klienta przy przekroczeniu limitu 10 tysięcy euro dotyczy ściśle określonych sektorów rynku, takich jak:
- salony samochodowe i dealerzy pojazdów (nowych oraz używanych),
- podmioty handlujące dziełami sztuki, antykami oraz domy aukcyjne,
- salony jubilerskie handlujące metalami szlachetnymi, brylantami i drogimi zegarkami,
- pośrednicy w obrocie nieruchomościami,
- sprzedawcy innych dóbr wysokiej wartości, w tym jachtów, łodzi motorowych czy prywatnych statków powietrznych.
Oznacza to, że kupując sprzęt RTV, meble do mieszkania, materiały budowlane czy codzienne artykuły spożywcze, konsument nie będzie proszony o dokument tożsamości ani PESEL – nawet jeśli łączny rachunek z remontu czy wyposażenia domu sięgnie kilkunastu tysięcy złotych, o ile zakupy nie są dokonywane w podmiotach objętych rygorem ustawy o dobrach luksusowych i nie zachodzi podejrzenie przestępstwa.
Dzielenie płatności nie pomoże. Jak zadziała reguła transakcji powiązanych?
Ustawodawca unijny przewidział próby omijania prawa za pomocą tzw. smurfingu, czyli sztucznego dzielenia jednej dużej płatności na serię mniejszych kwot.
Zgodnie z przepisami AMLR, sprzedawcy będą musieli monitorować i sumować tzw. transakcje powiązane. Jeżeli klient zechce kupić luksusowy zegarek o wartości 50 000 zł i spróbuje zapłacić za niego w dwóch transakcjach po 25 000 zł (np. w odstępie kilku godzin lub dni), sprzedawca ma bezwzględny prawny obowiązek potraktować te operacje jako jedną całość.
Gdy łączna wartość powiązanych ze sobą wpłat przekroczy równowartość 10 000 euro, pełna procedura weryfikacji tożsamości z podaniem numeru PESEL zostanie wdrożona natychmiast. Za niedopełnienie tego obowiązku na przedsiębiorców nakładane będą dotkliwe kary finansowe, co wyklucza „przymykanie oka” przez obsługę salonów.
W sytuacjach, w których transakcja opiewa na wyjątkowo wysokie sumy lub budzi wątpliwości analityków bezpieczeństwa, sprzedawca może pójść o krok dalej. Zgodnie z procedurą AML ma prawo zażądać od nabywcy udokumentowania źródła pochodzenia pieniędzy (np. poprzez przedstawienie wyciągu bankowego, umowy sprzedaży innej nieruchomości czy aktu darowizny).
Warto wiedzieć: Zguba lub kradzież dowodu a bezpieczeństwo konta – o czym pamiętać?
Co nowe prawo oznacza dla portfela i prywatności przeciętnego konsumenta?
Dla większości Polaków planowana regulacja nie zmieni nic w codziennym zarządzaniu budżetem. Przeciętny konsument nie wydaje 44 tysięcy złotych podczas rutynowych wizyt w sklepach.
Realna zmiana dotknie osoby kupujące samochody w salonach lub komisach oraz inwestujące w fizyczne złoto, drogie precjoza czy sztukę. Od lipca 2027 roku całkowicie zniknie możliwość sfinalizowania takich transakcji w sposób anonimowy. Każdy, kto planuje zakup auta za gotówkę lub z bezpośrednią płatnością przekraczającą 10 tysięcy euro, musi liczyć się z tym, że jego dane trafią do wewnętrznego rejestru procedur bezpieczeństwa sprzedawcy i w razie kontroli zostaną udostępnione organom nadzoru finansowego (w Polsce – Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej).
Warto również pamiętać, że pakiet AMLR wprowadza ogólnounijny limit płatności gotówkowych na poziomie 10 000 euro dla transakcji handlowych, pozostawiając poszczególnym krajom furtkę do stosowania jeszcze surowszych limitów krajowych. Polska ma czas do połowy 2027 roku na pełne dostosowanie krajowych procedur do wymogów unijnego rozporządzenia.
Oficjalne źródło informacji: Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1624 z dnia 31 maja 2024 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu (AMLR), opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 19 czerwca 2024 r. (Dz.Urz. UE L 2024/1624).
Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi wiadomościami?
dodaj zgarnijpremie.pl do preferowanych źródeł w Google
