Wstępny odczyt inflacji za wrzesień na poziomie 4,0 proc. może pokrzyżować ostrożne plany Ministerstwa Finansów. Rząd w projekcie budżetu założył przyszłoroczną waloryzację świadczeń na poziomie 3,98 proc., jednak przyspieszenie drożyzny oznacza, że wskaźnik podwyżek może sięgnąć co najmniej 4,16 proc. Dla milionów seniorów oznacza to wyższy przelew z ZUS od marca, a dla budżetu państwa – konieczność znalezienia dodatkowych setek milionów złotych.

dodaj zgarnijpremie.pl do preferowanych źródeł w Google
Rząd przyjął projekt ustawy budżetowej, w którym zaplanował wydatki państwa na kolejny rok. W dokumencie znalazły się również kluczowe założenia makroekonomiczne, na podstawie których oblicza się coroczną waloryzację emerytur i rent. Rządzący założyli wskaźnik podwyżek na poziomie 3,98 proc. Najnowsze dane gospodarcze pokazują jednak, że te wyliczenia mogą zdezaktualizować się szybciej, niż zakładano.
Głównym motorem napędzającym waloryzację świadczeń jest inflacja. Zgodnie z polskim prawem emerytury i renty podlegają corocznemu podwyższeniu o tzw. inflację emerycką (lub średnioroczny wzrost cen towarów i usług ogółem, w zależności od tego, który jest wyższy), powiększoną o co najmniej 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia.
Wstępny szacunek Głównego Urzędu Statystycznego za wrzesień przyniósł wynik 4,0 proc. rok do roku. Wzrost tempa drożyzny napędziły przede wszystkim rosnące koszty transportu i paliw na stacjach – po wygaśnięciu programów osłonowych średnie ceny oleju napędowego przekroczyły 9 zł za litr, a benzyny sięgnęły 8 zł.
Ekonomiści zwracają uwagę, że droższy transport natychmiast przekłada się na ceny żywności i podstawowych produktów codziennego użytku. Jeśli napięta sytuacja na rynkach surowców utrzyma się do końca roku, inflacja w kolejnych miesiącach może zbliżyć się do poziomu 5 proc., a to bezpośrednio podbije średnioroczny wynik brany pod uwagę przy podwyżkach z ZUS.
Sprawdź: Dziś ostatnia transza 14. emerytury z ZUS. Ile trafia na konta seniorów?
Jeśli tempo wzrostu cen do końca roku utrzyma się powyżej 4 proc., rządowa prognoza na poziomie 3,98 proc. okaże się zbyt niska. W takim scenariuszu wskaźnik waloryzacji emerytur i rent od marca wyniesie co najmniej 4,16 proc.
Rząd stosuje waloryzację czysto procentową – oznacza to, że każdy senior otrzyma podwyżkę proporcjonalną do swojego dotychczasowego świadczenia. Im wyższa emerytura wypracowana przez lata pracy, tym wyższa kwota podwyżki w portfelu.
W przypadku najniższego gwarantowanego świadczenia różnica będzie widoczna od razu. Obecna emerytura minimalna wynosi 1978,49 zł brutto (czyli 1800,43 zł netto). Przy waloryzacji na poziomie 4,16 proc. wzrośnie ona do 2060,82 zł brutto, co na rękę oznacza wypłatę w wysokości około 1875,35 zł. Oznacza to gwarantowany zysk o niemal 75 zł netto miesięcznie.
Sprawdź aktualny ranking kont osobistych z premią za wpływ emerytury
Poniższe zestawienie pokazuje, jak może zmienić się wysokość świadczeń w przypadku zrealizowania scenariusza ze wskaźnikiem 4,16 proc. Kwoty netto uwzględniają obowiązujące zasady podatkowe (emerytury do 2500 zł brutto są zwolnione z PIT, powyżej potrącana jest zaliczka na podatek oraz 9-procentowa składka zdrowotna).
| Obecna emerytura brutto | Obecna wypłata na rękę | Emerytura brutto po podwyżce (4,16%) | Nowa wypłata na rękę | Miesięczny zysk na rękę |
|---|---|---|---|---|
| 1978,49 zł (minimalna) | 1800,43 zł | 2060,82 zł | 1875,35 zł | +74,92 zł |
| 2000,00 zł | 1820,00 zł | 2083,20 zł | 1895,71 zł | +75,71 zł |
| 2250,00 zł | 2047,50 zł | 2343,60 zł | 2132,68 zł | +85,18 zł |
| 2500,00 zł | 2275,00 zł | 2604,00 zł | 2357,64 zł | +82,64 zł |
| 2750,00 zł | 2472,50 zł | 2864,40 zł | 2562,60 zł | +90,10 zł |
| 3000,00 zł | 2670,00 zł | 3124,80 zł | 2768,57 zł | +98,57 zł |
| 3250,00 zł | 2867,50 zł | 3385,20 zł | 2974,53 zł | +107,03 zł |
| 3500,00 zł | 3065,00 zł | 3645,60 zł | 3179,50 zł | +114,50 zł |
| 3750,00 zł | 3262,50 zł | 3906,00 zł | 3385,46 zł | +122,96 zł |
| 4000,00 zł | 3460,00 zł | 4166,40 zł | 3591,42 zł | +131,42 zł |
| 4500,00 zł | 3855,00 zł | 4687,20 zł | 4003,35 zł | +148,35 zł |
| 5000,00 zł | 4250,00 zł | 5208,00 zł | 4414,28 zł | +164,28 zł |
Wzrost świadczeń minimalnych automatycznie wpłynie również na wysokość trzynastej i czternastej emerytury, które są bezpośrednio powiązane z kwotą emerytury minimalnej.
Podwyższenie wskaźnika waloryzacji to wyższe wypłaty dla seniorów, ale zarazem potężne wyzwanie dla kasy państwa. W projekcie ustawy budżetowej rząd zabezpieczył na marcowe podwyżki świadczeń emerytalno-rentowych około 19 mld zł.
Wzrost wskaźnika z planowanych 3,98 proc. do poziomu 4,16 proc. oznacza konieczność znalezienia dodatkowych około 850 mln zł. Przedstawiciele resortu finansów uspokajają jednak, że środki na ten cel są zagwarantowane. W budżecie państwa funkcjonuje specjalna rezerwa celowa w wysokości ponad 3,2 mld zł, która w razie konieczności pokryje wyższe koszty waloryzacji wynikające z zaskoczeń inflacyjnych.
Warto wiedzieć: Konto dla seniora i emeryta – jak wybrać bezpłatny rachunek?
Obecne wyliczenia opierają się na prognozach ekonomistów oraz danych cząstkowych. Ostateczna wysokość podwyżek nie zależy od doraźnej decyzji polityków, lecz od twardych wskaźników statystycznych.
Kluczowe dane Główny Urząd Statystyczny opublikuje w lutym. Dopiero wtedy poznamy realny średnioroczny wskaźnik inflacji za cały miniony rok oraz tempo wzrostu płac w gospodarce. Na ich podstawie Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyda oficjalny komunikat ze wskaźnikiem waloryzacji, który wejdzie w życie 1 marca.
Oficjalne źródło informacji: Główny Urząd Statystyczny (Szybki szacunek wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych we wrześniu), projekt ustawy budżetowej Ministerstwa Finansów.